Թուրքիայի ռազմական ծախսերը կազմել են ռեկորդային 30 մլրդ. երկու անգամ ավելի շատ, քան տասը տարի առաջ. Միքայել Մալխասյան

ԵՊՀ դոցենտ, պատմաբան Միքայել Մալխասյանը գրում է.

«ԱՅՍՊԻՍԻ ԽԱՂԱՂՈՒԹՅՈՒՆ ԳՈՅՈՒԹՅՈՒՆ ՉՈՒՆԻ (Մաս 2)

«Խաղաղության աշխարհամաս» Եվրոպայի մասնաբաժինը համաշխարհային ռազմական ծախսերի մեջ հասել է 30%-ի` 10 տարում գրանցելով տեսակարար կշռի 11% աճ և մոտենալով Ամերիկյան աշխարհամասի 37% կազմող մասնաբաժնին։

2025 թ. ռազմական ծախսերի ծավալով աշխարհում երկրորդը Չինաստանն (336 մլրդ $, +7.4%) է: ՉԺՀ-ն 31 տարի անընդմեջ մեծացնում է ռազմական ծախսերը, ինչը աննախադեպ միտում է համաշխարհային պատմության մեջ։ Միայն վերջին 10 տարում ռազմական բյուջեն աճել է 62%-ով։ 2023 թ. այն եղել է 296, իսկ 2024 թ.` 314 մլրդ $։

Երրորդ տեղում Ռուսաստանի Դաշնությունն է։ Նրա ռազմական ծախսերը կազմել են 190 մլրդ $ (+5.9%), որն առավելագույնն է ԽՍՀՄ փլուզումից հետո։ 2023 թ. այն եղել է ընդամենը 109 մլրդ, իսկ այս տարի պետական բյուջեի կառուցվածքում ռազմական ոլորտին առնչվող բոլոր ծախսերի հանրագումարը գերազանցել է 20%-ը, ինչը ներառում է առաջին հերթին ռազմական կարիքների համար ուղիղ պատվերները ծանր արդյունաբերությանը։ 

Չորրորդ տեղում Գերմանիան է, որի ռազմական ծախսերը 2025 թ. հասել են 114 մլրդ $-ի (+24%)` երրորդ տարին անընդմեջ գրանցելով երկնիշ աճ։ Գերմանիան օրենսդրական այնպիսի կարգավորումներ է ներմուծել, որ ռազմական ծախսերը հնարավոր լինի նույնիսկ պարտքի հաշվին մեծացնել։ Դեռ նախորդ տարի` 2024 թ., Գերմանիայի ռազմական ծախսերը հասել են պետության վերամիավորումից հետո առավելագույն ցուցանիշին` այս տարի գրանցելով ևս մեկ ռեկորդ։ Այդ տարի 7.7 մլրդ հատկացվել էր Ուկրաինային։

Հինգերորդ դիրքում Հնդկաստանն է, որի ռազմական ծախսերը կազմել են 92.1 մլրդ $ (+8.9%), ընդ որում` ավիացիայի համար նախատեսված ծախսերը կիսով չափ գերակատարվել են Պակիստանի հետ կարճատև ռազմական բախման պատճառով։ Փաստորեն, Հնդկաստանը երկրորդ տարին անընդմեջ զիջել է չորրորդ հորիզոնականը Գերմանիային։

Ուկրաինայի ռազմական ծախսերն այնքան են շատացել, որ բյուջեի ծավալով (84.1 մլրդ, +20%) շրջանցել է ԵՄ միջուկային միակ տերությանը` Ֆրանսիային (68 մլրդ, +1.5%), և մոտեցել միջուկային մեկ այլ տերության` Միացյալ Թագավորությանը (89 մլրդ, -2%)։ 

Կզարմանաք, բայց Իսրայելի և Իրանի ռազմական ծախսերը կրճատվել են համապատասխանաբար 4.9 և 5.6%-ով։ 

Թուրքիայի ռազմական ծախսերը կազմել են ռեկորդային 30 մլրդ $ (+7.2%), ինչը երկու անգամ ավելի շատ է, քան տասը տարի առաջ։ Հատկանշական է, որ պատվերների 25%-ը գնացել է սեփական ռազմարդյունաբերական ձեռնարկություններին։

Տես նաև՝ 21-րդ դարը կարելի է կոչել «Պատերազմի դար»։