102-րդ ռազմաբազան՝ Հայաստանից կաթնամթերքի մատակարարումների դիմաց՞․ քաղաքագետ

Քաղաքագետ Բենիամին Մաթևոսյանը գրում է․

«Հունիսի 8-ին ոչինչ չավարտվեց․ Ռուսաստանը շարունակում է պատժամիջոցներ կիրառել նաև ընտրություններից հետո։ Այսօր հայտնի դարձավ, որ «Ռոսսելխոզնադզորը» հուլիսի 27-ից արգելել է Հայաստանից կաթնամթերքի ներմուծումը Ռուսաստան։ Սակայն ինչպե՞ս է դրան արձագանքում իշխանությունն ու նրա քարոզչությունը։

Եթե սկզբում պատմում էին, թե «Պուտինը իմ ընկերն է», «հունիսի 7-ից հետո ամեն ինչ կկարգավորվի», ապա հետո սկսեցին խոսել ԵՄ շուկայի, նույնիսկ Սինգապուրի մասին։ Իսկ այժմ արդեն հասել են այն փուլին, երբ քարոզչությունը «Ռոսսելխոզնադզորին» մեղադրում է ԵԱՏՄ-ն քայքայելու և հակառուսական տրամադրություններ հրահրելու մեջ։ Իսկ այս ամենի գագաթնակետը դարձել է «դադարեցնել այս կրկեսը և Հայաստանից դուրս բերել ռուսական 102-րդ ռազմաբազան» առաջարկը։

1. Հակառուսական քարոզչություն են տարածում արևմտյան դրամաշնորհներով ֆինանսավորվող ռուսատյաց «խոսող գլուխները», որոնք Հանրային հեռուստատեսություն և այլ պետական լրատվամիջոցներ են գնում, կարծես իրենց տունը լինի։ Հակառուսական քարոզչություն են տարածում նաև նախկին պատգամավորները՝ իրենց լրատվամիջոցների միջոցով, որոնց կառավարությունը Երևանի կենտրոնում անվճար տարածքներ է տրամադրել օգտագործման համար։ Հակառուսական քարոզչություն են տարածում նաև ԵՄ անդամ երկրների դեսպանությունները՝ ֆինանսավորելով տարբեր Telegram-ալիքներ, որոնք բացահայտ ատելություն են քարոզում Ռուսաստանի և ռուսական ամեն ինչի նկատմամբ։

2. Դուք պատրաստվում էիք դուրս բերել 102-րդ ռազմաբազան և ռուս սահմանապահներին նույնիսկ առանց «Ռոսսելխոզնադզորի» պատժամիջոցների։ Ձեզ հենց դրա համար էլ բերեցին իշխանության, ավելի ճիշտ՝ իշխանությունը ձեզ հանձնեցին հենց այդ նպատակով։ Իսկ հետո եկավ Ջոն Բոլթոնը և ձեզ հրահանգեց «հրաժարվել պատմական կարծրատիպերից», որոնց թվում էին հետևյալ համոզմունքները՝ «Արցախը հայկական է», «Թուրքիան թշնամի է», «Ադրբեջանը թշնամի է», «Իրանը և Ռուսաստանը դաշնակիցներ են»։

Այսպես կոչված «Բոլթոնի ծրագրի» շրջանակում Հայաստանում չպետք է մնա ոչինչ ռուսական՝ սկսած պետական ընկերություններից մինչև զինված ուժեր։ Իսկ դրանց փոխարեն պետք է գա ամեն ինչ թուրքական՝ ընդ որում, առանց Հայաստանի անվտանգության որևէ երաշխիքի։

Դուք, անկախ պատժամիջոցներից, միևնույն է պատրաստվում եք դուրս բերել 102-րդ ռազմաբազան, հեռացնել սահմանապահներին, պետականացնել «Հարավկովկասյան երկաթուղին» և «Գազպրոմ Արմենիան»։

Ամբողջ «խնդիրը» միայն ժամկետների մեջ էր․ դուք ցանկանում էիք այդ ամենը մի փոքր ավելի ուշ անել՝ նախ ստորագրելով պայմանագիր Բաքվի և Թուրքիայի հետ, վերափոխելով սահմանների պաշտպանության ամբողջ համակարգը և այլն։ Ընդ որում, ցանկանում էիք այդ շրջադարձը դեպի Թուրքիա ֆինանսավորել ռուսական միջոցներով՝ ԵԱՏՄ անդամակցությունից ստացվող եկամուտների հաշվին, ինչպես նաև այդ միջոցներով ֆինանսավորել հակառուսական քարոզչությունը։ Սակայն դեռևս 2025 թվականի վերջից խաղի կանոնները սկսեցին փոխվել։ Մոսկվայում այլևս չեն ցանկանում ֆինանսավորել այդ գործընթացը։

3. Եթե Ռուսաստանը «չարիք» է, իսկ նրա շուկան՝ «խորհրդային աղբ», ապա ինչո՞ւ եք այդքան նյարդայնանում։ Որտեղի՞ց այս տարօրինակ գաղափարը՝ 102-րդ ռազմաբազան փոխանակել հայկական կաթնամթերքի ռուսական շուկա մուտք գործելու հնարավորության հետ։ Ինքներդ չե՞ք տեսնում ձեր հայտարարությունների հակասությունները։

Այս իրավիճակում անսահման ցավալի է հայկական բիզնեսի՝ ազնիվ, բարեխիղճ քաղաքացիների, ֆերմերների և ձեռնարկատերերի վիճակը։ Ցավալի է այն տնտեսությունների համար, որոնք տասնամյակներ շարունակ արյուն ու քրտինք թափելով համագործակցություն են կառուցել Ռուսաստանի հետ և հասել իրական, փոխշահավետ համագործակցության։ Սովորական մարդիկ դարձել են անտաղանդ քաղաքականության պատանդներն ու գլխավոր զոհերը։ Նրանք իրենց հոգին ու միջոցները ներդրել են արտադրությունների զարգացման մեջ, իսկ այսօր նրանց աշխատանքը պարզապես զոհաբերվում է հանուն օտար աշխարհաքաղաքական խաղերի և դատարկ խոստումների։

Սակայն իրականությունն այն է, որ հայկական բիզնեսը չի կարող ազատորեն ապրանք վաճառել Ռուսաստանում, երբ Մոսկվան փաստացի հայտարարված է թշնամի և Հայաստանի ինքնիշխանությանը սպառնացող ուժ, երբ ԵԱՏՄ անդամ երկրում ընդունվում է Եվրոպական միությանը անդամակցելու մասին օրենք, մինչդեռ հենց ԵՄ-ն պատրաստվում է պատերազմի Ռուսաստանի դեմ, երբ «Ռոսատոմի» տեխնոլոգիաներով և չափանիշներով աշխատող հայկական ատոմակայան են հրավիրվում արևմտյան փորձագետներ և այն տեղափոխվում է արևմտյան վառելիքի ու սպասարկման, ինչը, բացի քաղաքական անազնվությունից, պարունակում է նաև կայանի անվտանգ շահագործման հետ կապված ռիսկեր։ Երբ դուք ինքներդ հանձնեցիք Արցախը՝ Ռուսաստանին տարածաշրջանից դուրս մղելու համար, իսկ հետո ձեր ռուսատյացների միջոցով այդ ամենի համար անձամբ մեղադրեցիք Ռուսաստանի նախագահին։ Հայկական ապրանքը չի կարող ազատ մուտք ունենալ ռուսական շուկա, քանի դեռ Հայաստանի պետական հեռուստատեսության եթերում ազատորեն հանդես են գալիս ռուսատյացները։

«Ռոսսելխոզնադզորի» այսօրվա որոշումը հերթական անգամ ապացուցում է, որ նոր պատժամիջոցների հարցը պետք է դիտարկել ոչ թե «կլինե՞ն արդյոք», այլ՝ «երբ են դրանք կիրառվելու» տեսանկյունից»։