Կրկին փորձում են օրակարգ բերել Մեծ հայրենականում զոհվածների հիշատակին նվիրված հուշարձանի ապամոնտաժման հարցը․ Մհեր Մելքոնյան

ԱԺ «Հայաստան» խմբակցության պատգամավոր Մհեր Մելքոնյանը գրում է․

«Վերջին օրերին կրկին փորձ է արվում հանրային քննարկման օրակարգ բերել Արթիկ քաղաքի կենտրոնական հրապարակում տեղադրված՝ 1941–1945թթ. Հայրենական Մեծ պատերազմի զոհերի հիշատակին կանգնեցված հուշարձանի ապամոնտաժման և տեղափոխման հարցը։ Առաջին հայացքից կարող է թվալ, թե խոսքը տեղական նշանակության քաղաքաշինական որոշման մասին է։ Իրականում, սակայն, սա շատ ավելի խորքային, սկզբունքային և վտանգավոր միտում է, որը վերաբերում է մեր պատմական հիշողությանը, ազգային ինքնությանը և պետական մտածողության մակարդակին։

Ես այս հարցին անդրադարձել եմ բազմիցս՝ փորձելով զգուշացնել այն հետևանքների մասին, որոնք կարող են առաջանալ նման մոտեցումների արդյունքում։ Այսօր, երբ աշխարհաքաղաքական զարգացումները պահանջում են առավելագույն սթափություն և ազգային համախմբում, մենք ականատես ենք լինում հակառակ գործընթացի՝ ներքին բաժանարար գծերի խորացման, արժեքների վերաիմաստավորման անվան տակ դրանց խաթարման։

Հուշարձանները պարզապես ճարտարապետական տարրեր չեն։ Դրանք հավաքական հիշողության նյութական արտահայտությունն են։ Դրանք այն կետերն են, որտեղ անցյալը միանում է ներկային և ձևավորում ապագայի արժեհամակարգը։ Արթիկի կենտրոնական հուշարձանը այդպիսի կետերից մեկն է՝ խորհրդանշելով մեր ժողովրդի մասնակցությունը Հայրենական Մեծ պատերազմին, այն զոհողությունը, որը հազարավոր հայ ընտանիքներ են կրել, և այն հաղթանակը, որը ձեռք է բերվել մարդկային անգնահատելի կորուստների գնով։

Պատմության նկատմամբ վերաբերմունքը միշտ եղել է պետականության ցուցիչ։ Այն հասարակությունները, որոնք սկսում են թեթև ձեռքով վերանայել կամ տեղափոխել իրենց հիշողության խորհրդանիշները, իրականում վտանգի տակ են դնում իրենց ինքնության շարունակականությունը։ Սա արդեն ոչ թե ճարտարապետության, այլ ռազմավարական մտածողության խնդիր է։

Առավել մտահոգիչ է այն հանգամանքը, որ նման քննարկումները ակտիվանում են մի ժամանակաշրջանում, երբ տարածաշրջանը գտնվում է բարդ և փոփոխական աշխարհաքաղաքական միջավայրում։ Այս պայմաններում պետություններից պահանջվում է առավելագույն ներքին համախմբում, արժեհամակարգային հստակություն և պատմական գիտակցության ամրապնդում։ Մինչդեռ մենք տեսնում ենք հակառակ միտումը՝ հարցերի արհեստական սրում, որոնք ոչ միայն առաջնային չեն, այլև կարող են դառնալ ներքին տարաձայնությունների աղբյուր։

Համայնքային կառավարման արդյունավետությունը չափվում է ոչ թե աղմկահարույց նախաձեռնություններով, այլ քաղաքացիների կյանքի որակի բարելավմամբ։ Արթիկում առկա են բազմաթիվ խնդիրներ՝ սոցիալական, տնտեսական, ենթակառուցվածքային, քաղաքաշինական, որոնք պահանջում են համակարգային և պատասխանատու լուծումներ։ Այս համատեքստում հուշարձանի տեղափոխման հարցը ոչ միայն երկրորդական է, այլև շեղող՝ իրական օրակարգից։

Ես կրկին և հստակ առաջարկում եմ՝ եթե կա անկեղծ ցանկություն ծառայելու Արթիկի զարգացմանը, ապա անհրաժեշտ է կենտրոնանալ քաղաքային միջավայրի բարելավման վրա։ Բարեկամության զբոսայգու հիմնանորոգումը կարող է դառնալ այն նախագիծը, որը կստեղծի նոր որակի հանրային տարածք՝ կանաչապատ գոտիներով, շատրվաններով, հանգստի և ժամանցի հնարավորություններով։ Արթիկում նման տարածքների պակասը ակնհայտ է, և հենց այս ուղղությամբ իրականացվող քայլերն են, որ կարող են արժանանալ հանրային լայն աջակցությանը։

Ինչ վերաբերում է հուշարձանին, ապա այստեղ լուծումը մեկն է՝ այն պետք է անհապաղ վերանորոգվի, պահպանվի և արժանապատվորեն ներկայացվի։ Պետք է բարեկարգվի նաև հարակից տարածքը՝ ձևավորելով համապատասխան միջավայր, որը կարտահայտի նրա իրական նշանակությունը։

Պատմությունը չի ենթարկվում կամայական վերադասավորման։ Այն չի կարող դառնալ ընթացիկ քաղաքական կամ վարչական որոշումների առարկա»: