Շիրակի մարզի համայնքներում հաշմանդամություն ունեցող անձանց ազատ տեղաշարժի խնդիրը շարունակում է մնալ չլուծված. Մելքոնյան

ՀՅԴ Շիրակի մարզային կոմիտեության ներկայացուցիչ, ԱԺ «Հայաստան» խմբակցության պատգամավոր Մհեր Մելքոնյանը գրում է.

«Շիրակի մարզի համայնքներում հաշմանդամություն ունեցող անձանց ազատ տեղաշարժի խնդիրը շարունակում է մնալ չլուծված և համակարգային բնույթ ունեցող մարտահրավեր։ Սա ոչ միայն սոցիալական հարց է, այլև իրավական պարտավորությունների կատարման, կառավարման արդյունավետության և պետական առաջնահերթությունների հստակության ցուցիչ։ Պետությունը հաշմանդամություն ունեցող անձանց համար ստանձնել է պարտավորություն ապահովելու ֆիզիկական միջավայրի, ենթակառուցվածքների և հանրային ծառայությունների հասանելիություն։ Այդ պարտավորությունը ենթադրում է ոչ թե ձևական հարմարեցումներ, այլ համակարգային քաղաքականություն։ Սակայն Շիրակի մարզի բազմաթիվ համայնքներում իրավիճակը վկայում է, որ խնդիրը դեռևս ընկալվում է որպես երկրորդական։

Շինարարական նորմերը և տեխնիկական կանոնակարգերը նախատեսում են հասանելիության պահանջներ։ Սակայն դրանց գործնական կիրառումը հաճախ մնում է թերի։ Նորակառույց շենքերը շահագործման են հանձնվում առանց լիարժեք հարմարեցման, իսկ հին շենքերի վերանորոգման ծրագրերում ներառականության բաղադրիչը գրեթե բացակայում է։

Համայնքային բյուջեներում հասանելի միջավայրի ստեղծումը հազվադեպ է դիտվում որպես առաջնահերթ ուղղություն։ Սա վկայում է ոչ միայն ֆինանսական սահմանափակումների, այլև ռազմավարական պլանավորման բացակայության մասին։

Հասանելի միջավայրի բացակայությունը ունի լայնածավալ ազդեցություն.

-սահմանափակվում է աշխատաշուկայի մասնակցությունը,

-նվազում է կրթության և վերապատրաստման հասանելիությունը,

-խորանում է սոցիալական մեկուսացումը,

-ավելանում է սոցիալական աջակցությունից կախվածությունը:

Այսպիսով, խնդիրը վերածվում է տնտեսական արդյունավետության հարցի։ Ներառական միջավայրի բացակայությունը նվազեցնում է մարդկային կապիտալի օգտագործման հնարավորությունները և խորացնում սոցիալական անհավասարությունը։

Հաշվի առնելով վերոգրյալը՝ անհրաժեշտ է ձևավորել հստակ և փուլային քաղաքականություն։

1.Համապարփակ մարզային գնահատում

Անհրաժեշտ է իրականացնել Շիրակի մարզի համայնքային և պետական ենթակառուցվածքների հասանելիության ամբողջական աուդիտ՝ հրապարակային հաշվետվությամբ։

2.Փուլային հարմարեցման ծրագիր

Պետք է մշակել երեքից հինգ տարվա գործողությունների ծրագիր՝ հստակ ժամկետներով և ֆինանսավորման աղբյուրներով։

3.Նպատակային ֆինանսավորում

Պետական բյուջեում անհրաժեշտ է առանձնացնել առանձին տող՝ ներառական ենթակառուցվածքների զարգացման համար, որպեսզի համայնքները չգործեն միայն սեփական սահմանափակ միջոցներով։

4.Վերահսկողության մեխանիզմների խստացում

Շահագործման հանձնման փուլում պետք է պարտադիր փորձագիտական եզրակացություն՝ հասանելիության չափանիշների լիարժեք ապահովման վերաբերյալ։

5.Տրանսպորտային համակարգի արդիականացում

Մարզային երթուղիներում անհրաժեշտ է ներդնել հարմարեցված ավտոբուսներ՝ պետական և մասնավորի համաֆինանսավորմամբ։

6.Քաղաքացիական մասնակցություն

Հաշմանդամություն ունեցող անձանց շահերի պաշտպանության կազմակերպությունները պետք է ներգրավվեն պլանավորման և վերահսկողության գործընթացներում։

Շիրակի մարզում ներառական միջավայրի բացակայությունը պատահական չէ․ այն կառավարման համակարգի առաջնահերթությունների արտացոլումն է։ Եթե պետությունը հավակնում է լինել սոցիալական և իրավական պետություն, ապա պետք է ապահովի իր յուրաքանչյուր քաղաքացու հավասար մասնակցությունը հասարակական կյանքին։

Հասանելի միջավայրի ստեղծումը բարեգործական նախաձեռնություն չէ։ Այն սահմանադրական իրավունքների իրագործման նախապայման է և պետության քաղաքական հասունության ցուցանիշ։

Այս խնդրի լուծումը պահանջում է ոչ թե հայտարարություններ, այլ հետևողական, հաշվետու և ժամանակային պարտավորություններով ամրագրված քաղաքականություն։

Միայն այդ դեպքում կարելի է խոսել իրական ներառականության և պետական պատասխանատվության մասին»։