Երբ ուսուցիչը կանգնած է սոցիալական անորոշության առաջ, կրթական ցանկացած բարեփոխում դառնում է ձևական. պատգամավոր

ԱԺ «Հայաստան» խմբակցության պատգամավոր, ՀՅԴ Շիրակի Մարզային կոմիտեի ներկայացուցիչ Մհեր Մելքոնյանը գրում է.

«Պետության զարգացման մակարդակը չափվում է ոչ միայն տնտեսական ցուցանիշներով կամ արտաքին քաղաքական դիրքերով, այլ այն արժեքային համակարգով, որի վրա կառուցվում է հանրային կյանքը։ Այդ համակարգի առանցքում կրթությունն է, իսկ կրթության առանցքում՝ մանկավարժը։

Եթե պետությունը ցանկանում է ունենալ մրցունակ տնտեսություն, գիտելիքահեն հասարակություն և ազգային անվտանգությամբ ամրապնդված ապագա, ապա պարտավոր է առաջին հերթին ապահովել այն մարդկանց սոցիալական կայունությունը, ովքեր ձևավորում են այդ ապագան։ Մանկավարժի սոցիալական երաշխիքների հարցը մասնագիտական պահանջ չէ միայն․ այն քաղաքական որոշման և պետական ռազմավարության հարց է:

Այսօր կրթության ոլորտում առկա խնդիրները ցույց են տալիս, որ սոցիալական քաղաքականությունը համահունչ չէ հռչակված առաջնահերթություններին։ Երբ ուսուցիչը կանգնած է սոցիալական անորոշության առաջ, կրթական ցանկացած բարեփոխում դառնում է ձևական։

Ուստի անհրաժեշտ է վերանայել պետական քաղաքականության շեշտադրումները և հստակ արձանագրել․ մանկավարժի սոցիալական պաշտպանվածությունը պետք է դիտարկվի որպես ազգային զարգացման հիմնարար նախապայման։ Սա ոչ թե սոցիալական աջակցություն է, այլ պետական մտածողության չափանիշ։

Մանկավարժների սոցիալական խնդիրները կառուցվածքային են և ներառում է՝

-աշխատավարձերի անհամապատասխանություն գնաճային գործընթացներին,

-առողջապահական ապահովագրության լիարժեք մեխանիզմների բացակայություն,

-մարզերում բնակարանային և սոցիալական խթանների բացակայություն,

-մասնագիտական աճի համար պետության սահմանափակ ներդրումներ,

-կենսաթոշակային ապագայի անորոշություն։

Այս իրավիճակը ստեղծում է երկարաժամկետ ռիսկեր․

-Կադրային դեֆիցիտ մարզերում,

-Երիտասարդ մասնագետների հեռացում համակարգից,

-Կրթության որակի աստիճանական անկում,

-Սոցիալական անհավասարության խորացում տարածաշրջանների միջև։

Երբ ուսուցիչը ստիպված է այլ աշխատանք փնտրել ընտանիքի սոցիալական խնդիրները լուծելու համար, կրթության որակը օբյեկտիվորեն տուժում է։ Սա ոչ թե անձնական, այլ պետական կառավարման հարց է։

Իշխանությունները տարիներ շարունակ կրթությունը հայտարարել են առաջնահերթ ոլորտ։ Սակայն բյուջետային քաղաքականությունը և սոցիալական պաշտպանության մեխանիզմները ցույց են տալիս, որ մանկավարժի սոցիալական ապահովությունը չի դիտարկվում որպես ռազմավարական ուղղություն։ Եթե կրթությունը առաջնահերթություն է, ապա մանկավարժը պետք է ունենա օրենքով ամրագրված սոցիալական պաշտպանվածություն՝ ոչ թե ծրագրային խոստումների մակարդակով, այլ պարտադիր ֆինանսական ապահովվածությամբ։

Ես առաջարկում եմ մշակել և ընդունել մանկավարժների սոցիալական երաշխիքների մասին առանձին պետական ծրագիր՝ ներառելով հետևյալ բաղադրիչները․

-Մանկավարժների նվազագույն աշխատավարձի օրենսդրական ամրագրում:

-Պետական համաֆինանսավորմամբ առողջապահական ապահովագրություն՝ ուսուցիչների և նրանց ընտանիքների համար։

-Բնակարանային արտոնյալ վարկային ծրագրեր մարզերում աշխատող մանկավարժների համար։

-Գյուղական և սահմանամերձ համայնքներում աշխատող ուսուցիչների համար հավելավճարների կայուն համակարգ։

-Երկարամյա մանկավարժական գործունեության համար հատուկ կենսաթոշակային հավելումներ։

-Մասնագիտական վերապատրաստման և վերազինման պետական մշտական ֆինանսավորում։

Սա քաղաքական կամքի հարց է։ Որևէ տնտեսական կամ ֆինանսական արդարացում չի կարող ընդունելի լինել, երբ խոսքը վերաբերում է պետության մտավոր կապիտալին։

Պետության մրցունակությունը պայմանավորված է մարդկային կապիտալով։ Եթե մենք չենք կարողանում ապահովել այն մարդկանց սոցիալական կայունությունը, ովքեր ձևավորում են այդ կապիտալը, ապա խոսել զարգացման, ժողովրդագրական կայունության կամ տնտեսական առաջընթացի մասին լրջորեն անհնար է։

Մանկավարժի սոցիալական պաշտպանվածությունը կրթության որակի, տարածքային հավասարակշռության և երկարաժամկետ պետական կայունության առանցքային պայմանն է։

Ուսուցչի սոցիալական երաշխիքների ապահովումը պետք է դառնա պետական պարտավորություն»։