Աստված «հատուցելու է յուրաքանչյուրին ըստ իր գործերի», և Նրա դատաստանը հիմնված է ոչ թե մարդու ունեցվածքի կամ դիրքի, այլ նրա կյանքի ու գործերի վրա. Իսահակ Սրբազան

Հայ առաքելական սուրբ եկեղեցու Գեղարքունյաց թեմի առաջնորդ Իսահակ եպիսկոպոս Պողոսյանը գրել է.

«Մարդու արժանապատվությունը և սեփականության իրավունքը՝ քրիստոնեական աստվածաբանական դիտանկյունից

«Հասարակությանը անկարելի է բուժել միայն իրավունքների փոփոխությամբ, եթե չի նորոգվում մարդու սիրտը և չի ձևավորվում արդարության մշակույթ»։

Ի դարի պատմությունը ցույց տվեց, որ երբ որևէ գաղափարախոսություն փորձում է կառուցել հասարակություն՝ անտեսելով մարդու հոգևոր բնույթը, նրան վերածելով միայն տնտեսական կամ սոցիալական կատեգորիայի, հաճախ հանգում է ոչ թե արդարության, այլ նորանոր անարդարությունների։

Քրիստոնեական մարդաբանությունը սովորեցնում է, որ մարդը երբեք չի կարող դառնալ որևէ գաղափարախոսության, տնտեսական ծրագրի կամ քաղաքական համակարգի միջոց։ Նա նպատակ է, ոչ թե գործիք։ Ցանկացած հասարակական կարգ, որը փորձում է արդարություն հաստատել՝ անտեսելով մարդու ազատությունը, խիղճը և հոգևոր բնույթը, վտանգում է վերածվել նոր անարդարության աղբյուրի։

Խորհրդային ժամանակաշրջանի մի շարք քաղաքականություններ, որոնց նպատակն էր ստեղծել տնտեսական հավասարության վրա հիմնված նոր հասարակական կարգ, ուղեկցվեցին ունեցվածքի բռնագրավումներով, տեղահանություններով և անհատական իրավունքների սահմանափակումներով։ Այս փորձը ցույց տվեց, որ նույնիսկ արդարության գաղափարը կարող է խեղաթյուրվել, եթե այն կտրվում է մարդու արժանապատվությունից և բարոյական սկզբունքներից։

Քրիստոնեական տեսանկյունից արդար հասարակության կառուցումը բարի նպատակ է, սակայն այն չի կարող իրականացվել մարդու ազատության, սեփականության իրավունքի և բարոյական պատասխանատվության ոչնչացման ճանապարհով։ Արդարությունը, որը զրկված է սիրուց և ճշմարտությունից, կարող է վերածվել բռնության։

Սեփականության իրավունքը քրիստոնեական ընկալմամբ կապված է մարդու աշխատանքի, ստեղծագործ կարողության և պատասխանատվության հետ։ Աստվածաշունչը զգուշացնում է հարստասիրության վտանգի մասին, սակայն միաժամանակ հաստատում է արդար աշխատանքի արժեքը։ «Մի՛ գողացիր» պատվիրանը պաշտպանում է մարդու արդար վաստակը, իսկ «Արժանի է մշակն իր վարձին» խոսքը ցույց է տալիս, որ աշխատանքի պտուղը պետք է հարգվի։

Սակայն սեփականության իրավունքի պաշտպանությունը չի նշանակում անտարբերություն աղքատության և սոցիալական դժվարությունների հանդեպ։ Քրիստոնեական ավանդությունը սովորեցնում է, որ մարդու ունեցած բարիքները միայն անձնական իրավունք չեն, այլ նաև պատասխանատվություն։ Այն, ինչ մարդ ունի, պետք է ծառայի ոչ միայն իր բարօրությանը, այլև մերձավորի օգնությանը և ընդհանուր բարօրությանը։

Եթե որևէ ունեցվածք ձեռք է բերվել խարդախությամբ, բռնությամբ կամ ուրիշների իրավունքների ոտնահարմամբ, ապա արդարությունը պահանջում է դրա վերականգնում՝ օրենքի և արդար դատավարության միջոցով։ Սակայն եթե մարդն իր ունեցվածքը ձեռք է բերել ազնիվ և օրինական աշխատանքով, դրա բռնի զավթումը չի կարող արդարացվել նույնիսկ հասարակական հավասարության կամ տնտեսական բարեփոխումների անունից։

Քրիստոնեական ավանդությունը ցույց է տալիս, որ սոցիալական արդարությունը չի կարող կառուցվել նոր անարդարության վրա։ Չարը չի հաղթահարվում մեկ այլ չարով։ Հասարակության առողջացումը սկսվում է ոչ միայն օրենքներից, այլև մարդու սրտի նորոգությունից։

Երբ հարուստ մարդը գիտակցում է, որ իր բարիքները Աստծուց տրված պարգևներ են և դրանք պետք է օգտագործի նաև կարիքավորների օգտին, իսկ աղքատ մարդը չի առաջնորդվում նախանձով կամ ատելությամբ, այլ ձգտում է արդար աշխատանքի և արժանապատիվ կյանքի, հասարակությունը սկսում է վերականգնվել ներսից։

Քրիստոնեական ճանապարհը ոչ թե բռնի վերաբաշխումն է, այլ արդարության և ողորմության համադրումը։ Պետության պարտականությունն է պաշտպանել օրենքը, կանխել անարդարությունը, ապահովել հավասար հնարավորություններ և պաշտպանել հասարակության խոցելի անդամներին։ Մարդու պարտականությունն է ապրել սիրո, պատասխանատվության և մերձավորի հանդեպ հոգատարության ոգով։

Միայն այդ դեպքում հնարավոր է կառուցել հասարակություն, որտեղ արդարությունը չի հակադրվում ողորմությանը, իսկ ազատությունը՝ պատասխանատվությանը։ Աստված «հատուցելու է յուրաքանչյուրին ըստ իր գործերի» (Հռոմ. 2:6–11), և Նրա դատաստանը հիմնված է ոչ թե մարդու ունեցվածքի կամ դիրքի, այլ նրա կյանքի, գործերի և սրտի վիճակի վրա։

Քրիստոնեական տեսանկյունից մարդու արժանապատվության պաշտպանությունը և սեփականության իրավունքի հարգումը նույն սկզբունքից են բխում՝ Աստծու կողմից տրված մարդու արժեքից։ Երբ հասարակությունը պահպանում է այս հիմքը, այն կարող է ձգտել ոչ միայն արտաքին կարգի, այլև իսկական արդարության և խաղաղության։

»։