Տրակտատ ազգի մասին. ազգերը և քաղաքակրթությունը․ Խաչատուր Ստեփանյան

Ազգը կարելի է որակել որպես ժողովրդի քաղաքակրթվածության, զարգացածության դրսևորում: Իսկ ոչ զարգացած ժողովուրդներն ու ազգերը աշիրեթ են, հորդա, ցեղ: Ազգը քաղաքակրթության ծնունդ է և քաղաքակրթության դրսևորում, ոչինչ արհեստական չի կարող լինել:

Մարդկության ապագան կապված է ազգի, ազգային պետության ապագայի հետ: Քաղաքակրթության ձեռքբերում համարվող համամարդկային հանդուրժողականությունը, համագործակցությունը պայմանավորվում է միայն ազգերի իրավունքների հարգման պարագայում:

Ազգերի և քաղաքակրթության համդրման ընկալումը հատկապես կարևոր է մշակույթի տեսանկյունից: Ազգը ինքը մշակույթ է, հետևաբար ազգի կորուստը՝ մշակույթի կորուստ: Համընդհանուր մշակույթի զարգացումը պայմանավորված է բազմազանությամբ և բազմազանության ներդաշնակությամբ: Իսկ ազգերն էլ մարդկության բազմազանության արտահայտություն են հանդիսանում: Հետևաբար ազգի զարգացումը քաղաքակրթական, առաջադիմական երևույթ է, և միաժամանակ ազգի, ազգային մշակույթի կորուստը՝ համամարդկային մշակույթի կորուստ:

Ազգերը քաղաքակրթության ձեռքբերումներից են, և նույն քաղաքակրթությունը պահպանելու է ազգերի գոյությունը:

Խաչատուր Ստեփանյան

ՀՅԴ Հայաստանի ԳՄ անդամ,

Պատմական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր,

Խ. Աբովյանի անվան ՀՊՄՀ համաշխարհային պատմության և նրա դասավանդման մեթոդիկայի ամբիոնի վարիչ