կարևոր
6556 դիտում, 1 տարի առաջ - 2022-11-10 20:42
Տնտեսական

Դրամի արժևորման արդյունքում Հայաստանում տնտեսական աղետն արդեն սկսվել է. Վահրամ Միրաքյան

Դրամի արժևորման արդյունքում Հայաստանում տնտեսական աղետն արդեն սկսվել է. Վահրամ Միրաքյան

Դրամի արժևորման արդյունքում Հայաստանում տնտեսական աղետն արդեն սկսվել է:

Զուտ ուշադրություն գրավող վերնագիր չի, ասեմ ինչու:

1. Արտահանողներն ամեն օր ահռելի վնասներ են կրում: Արտահանողների մի մասը կանգնեցրել է արտահանումը, մի մասը քչացրել է, մյուս մասը չի կարողանում կանգնեցնի, քանի որ ֆինանսական հոսքերը կանգը կպայթեցնի ընկերությունը և այլն: Բազմաթիվ նոր պրոյեկտներ են սառեցվել:

2. Վերամշակող ոլորտի արտահանողները (պահածոներ, գինիներ, կոնյակ, չրեր և այլն) արդեն այս տարի սկսել էին քիչ մթերել գյուղացուց կամ ավելի էժան մթերել, քանի որ ստիպված են փորձել էժանացնել ապրանքի ինքնարժեքը: Իսկ վերամշակողների էժան մթերումը հարվածում է մոտ 1 միլիոն գյուղմթերք աճեցնող գյուղացու: 1 միլիոն գյուղացու կենսամակարդակն իջնելու է ու էդ իրավիճակում խաղող հանձնել չկարողացողնորի բողոքները դեռ ծաղիկներն են: Մի քիչ էլ իրականությունից կտրված չինովնիկները իրենց դանդաղ ռեժիմով մտածեն՝ վերամշակող ընկերությունները կսկսեն հերթով պայթել, սննկանալ: Արդեն սկսվել է պրոցեսը:

3. Վերամշակող ընկերոթյուններր շղթայական սննկացումն էլի մի 10-20 տարով հետ կքցի մեր գյուղատնտեսությանը: Պլյուս վերջին տարիներին պետությունն ահռելի գումարներ է լցրել գյուղատնտեսության վերամշակման ոլորտ, պետության տված այդ գումարնեն ամբողջությամբ փոշիանալու են: Ես արդեն գիտեմ արտադրողների, որ իրենց գործարանները պլանավորում են Հայաստանում փակեն, տանեն ՌԴ, մեկա իրենց շուկան էնտեղ է, իսկ էստեղ մենակ ներկրում կանեն: Ոնց որ մեր պետությունը արժեք ստեղծողներին չի սիրում, մենակ ներկրողներին է սիրում:

4. Պլյուս վերոնշյալին, Ղրիմի կամուրջի պայթեցումից հետո հայ արտահանողները աղետի մեջ են Լարսում: Առանց ֆորս մաժոր, նորմալ ռեժիմով հայկական բեռնատարը 8 ժամվա փոխարեն 20-30 օրում է հասնում Լարսի մաքսակետ, քանի որ հայկական բեռնատարերին շատ մանրամասն զննում են, մինչև բաց թողնելը: Դրա պատճառով մի շարք ապրանքներ ժամկետների պատճառով անհնար է արտահանել, իսկ մյուս մասն էլ՝ այլևս տնտեսապես շահավետ չէ:

Դոլարի արժեզրկման արդյունքում տուժում նաև այլ ոլորտները՝ ներգնա տուրիզմ, կառուցապատում, Հայաստանի ներդրորմային գրավչությունն է կորում և այլն: Դրանց մասին չգրեմ, շատ երկար կլինի: ՏՏ ոլորտի մասին էլ չեմ գրում, իրենք էդ թեմայով շատ են գրել:

Գլոբալ աղետ է սպասվում: Ժամանակավոր ռեէքսպորտի կամ ՌԴ ի փախստականների հաշվին ձևավորված էս դրական շարժը վատ մենեջ անելու արդյունքում մեզ համար հեսա աղետի կփոխակերպվի:

Ի՞նչ է պետք շտապ անել:

1. Դոլարի կուրսի անկմանը համապատասխան, մոտ 20% քեշբեք տալ բոլոր արտահանողներին, բացի ռեէքսպորտ անողների:

2. Սուբսիդավորել բեռնափոխադրման ծախսերը, որ կոմպեսացվի Լարսի խնդիրները:

3. Սուբսիդավորել ու ներդնել օդային բեռնափոխադրում:

Սա մի քանի պարզ ներդրումներ են, որոնք, եթե պետությունը չարեց, ապա շատ ավելի մեծ վնասներ է կրելու:

Էկոնոմիկայի նախարարության հետ շատ ենք շփվել էս թեմայով, իրենք պատկերացնում են խնդիրների մասշտաբը, բայց լուծումը Էկոնոմիկայի, ֆինանսների նախարարությունների, ՊԵԿ-ի, ԿԲ-ի, ԲՏԱ նախարարության ու վարչապետի աշխատակազմի ֆինանսական բլոկի հետ համատեղ պետք է լինի, բայց վերոնշյալ պետական համակարգերում լիքն են իրականությունից կտրված ու երդվյալ պահպանողական ֆինանսիստները, որնք ամեն ինչ անում են, որ ոչ մի նախաձեռնություն չանեն, քանի որ նախաձեռնողը կարող է նաև սխալվել:

Իսկ մինչ այդ տնեսական աղեետն արդեն պրոցեսի մեջ է:

ՀԳ. Շնորհակալություն նյութի տարածման համար, ինչքան շատ մարդ պատկերացնի իրավիճակը, էնքան լավ:

Վահրամ Միրաքյան

 «Մանթաշով» գործարարների միության հիմնադիր