Նիցցայում արարողություն է անցկացվել՝ ի աջակցություն Արցախի հայ գերիների

Ֆրանսիայի Նիցցա քաղաքի քաղաքապետարանի շենքի դիմաց տեղի է ունեցել Արցախի հայ գերիներին նվիրված աջակցության արարողություն։ Միջոցառումն անցկացվել է քաղաքապետարանի ցանկապատին փակցված՝ հայ պատանդների հիշատակին նվիրված ցուցանակի մոտ, աղբյուրը՝ Artsakh TV։

Արարողության ընթացքում մասնակիցներն իրենց զորակցությունն են հայտնել Բաքվում պահվող հայ գերիներին՝ ընդգծելով նրանց իրավունքների պաշտպանության և ազատ արձակման անհրաժեշտությունը։

Միջոցառմանը հաջորդել է հանդիպում, որի ընթացքում ելույթներով հանդես են եկել Ֆրանսիայի Հայ դատի և պաշտպանության խորհրդի (CDCA) ներկայացուցիչ Անկինե Կիրակոզյանը, «Le Figaro Magazine»-ի ներկայացուցիչ, պատմաբան Ժան-Քրիստոֆ Բյուսոնը և Նիցցայի քաղաքապետ Էրիկ Սիոտին։

Կազմակերպիչները շնորհակալություն են հայտնել քաղաքապետին և քաղաքային իշխանություններին՝ շարունակական աջակցության, ինչպես նաև Նիցցայի հայ համայնքի ներկայացուցիչներին, աջակիցներին և արդարության համար պայքարող բոլոր անձանց՝ մասնակցության և զորակցության համար։

«Մենք նրանց չենք լքի», - ընդգծել են նախաձեռնության մասնակիցները՝ վերահաստատելով Արցախի հայ գերիների ազատության և արդարության համար պայքարը շարունակելու իրենց վճռականությունը։

Այսօր Նիսի քաղաքապետարանում CDCA-ի՝ Հայ Դատի պաշտպանության հանձնախմբի կազմակերպած միջոցառման առիթով, որը նպատակ ունի ֆրանսիական իշխանություններէն պահանջելու Բաքվի բանտերուն մեջ պատանդ պահվող հայ բանտարկյալներու ազատ արձակումը, Տիկին Անգինե Կիրակոսյանի արտասանած ելույթի հայերեն տարբերակը։

Ահա Նիսի քաղաքապետարանում 2026 թ. հոկտեմբերի 22-ին ներկայացված՝ Հայ դատի պաշտպանության հանձնախմբի (CDCA) ելույթի հայերեն թարգմանությունը։ Պահպանել եմ բնագրի կառուցվածքը, հրապարակային ելույթի ոճը և հռետորական շեշտադրումները։
Ելույթ՝ ի պաշտպանություն Արցախի հայ պատանդների
Նիսի քաղաքապետարան, հինգշաբթի՝ 22 հոկտեմբերի 2026 թ., ժամը 12։30
Պարոն քաղաքապետ, հարգելի՛ ընտրված ներկայացուցիչներ, սիրելի՛ բարեկամներ,
Բաքվում դատավարություն տեղի ունեցավ։
Կային դատավորներ, դատախազ, տեսախցիկներ և վճիռ։
Բայց պաշտպանություն երբեք չեղավ։
Անցյալ փետրվարի 5-ին Արցախի հինգ նախկին ղեկավարներ դատապարտվեցին ցմահ ազատազրկման։ Մյուսները՝ 15-ից 20 տարվա ազատազրկման։ Այդ դատական նիստերի դահլիճում ոչ ոք չկարողացավ ազատորեն պաշտպանել նրանց։
Ուստի թույլ տվեք այսօր այդ պաշտպանությունն իրականացնել այստեղ։
Ոչ թե դատարանի առաջ, այլ ձեր առջև։
Դուք կլինեք երդվյալ ատենակալները։
Եվ այն վճիռը, որը ես խնդրում եմ ձեզ կայացնել, նրանց մասին չէ։ Այն վերաբերում է նրան, թե մենք ինչ ենք պատրաստ անել նրանց համար։
Յուրաքանչյուր պաշտպանական ճառ սկսվում է բառերից։
Որովհետև հենց բառերով են դատապարտում։
Մեզ ասում են՝ «կալանավորվածներ»։
Նրանք պատանդներ են։
Բաքվում 24 հայ կար։ Նրանցից 4-ն ազատ արձակվեցին։
20-ը դեռ ճաղերի հետևում են՝ մի վարչակարգի ձեռքում, որը պատանդ վերցնելը դարձրել է կառավարման մեթոդ և դիվանագիտական սակարկության միջոց։
Մեզ ասում են՝ «դատավարություն»։
Սա մի ամբողջ ժողովրդի դատավարությունն է՝ այն մարդկանց միջոցով, որոնց այդ ժողովուրդն ընտրել էր։
2023 թվականի սեպտեմբերին ավելի քան հարյուր հազար հայեր վտարվեցին մի երկրից, որտեղ նրանց նախնիները տասնհինգ դար շարունակ աղոթել էին։ Նրանց ղեկավարները ձերբակալվեցին աքսորի ճանապարհին։
Նրանց հանցա՞նքը։
Այն, որ նրանք մի ժողովրդի ընտրված ներկայացուցիչներն էին, որը ցանկանում էր ազատ ապրել իր հայրենիքում։
Մեզ ասում են՝ «մարդասիրական ժեստ»։
Դրան դեռ կանդրադառնանք։
Վկաները և ապացույցները
Դատավարության ժամանակ վկաներին են կանչում։
Ես կցանկանայի կանչել միակ վկային, որը կարող էր տեսնել, թե ինչ է կատարվում այդ բանտերում՝ Կարմիր խաչի միջազգային կոմիտեին։
Բայց նա չի գա։
2025 թվականի սեպտեմբերից Կարմիր խաչի միջազգային կոմիտեն այլևս պատվիրակություն չունի Ադրբեջանում։
Բանտարկյալների հետ նրա վերջին հաստատված հանդիպումը տեղի է ունեցել 2025 թվականի դեկտեմբերին։
Այդ ժամանակվանից ի վեր նոր այցի մասին հրապարակայնորեն որևէ տեղեկություն չի հաղորդվել։
Տասը ամիս՝ առանց հաստատված հասանելիության։
Տասը ամիս՝ առանց այն բանի, որ Կարմիր խաչի միջազգային կոմիտեն, որքան մեզ հայտնի է, կարողացած լինի կրկին տեսակցել այդ մարդկանց։
Իսկ այդ ընթացքում ի՞նչ գիտենք նրանց վիճակի մասին։
Նրանց պահման պայմանների՞ մասին։
Նրանց առողջությա՞ն մասին։
Նրանցից շատերի համար՝ 1121 օր։
Հաշվեք ինքներդ։
Երեք Սուրբ Ծնունդ, երեք ծննդյան տարեդարձ, ձեր երեխաների դպրոցական կյանքի երեք նոր ուսումնական տարի։
Իսկ նրանք հաշվել են բանտի պատերը։
Այժմ կցանկանայի գործին կցել մի քանի ապացույց։
Դրանք Բաքվից չեն։ Դրանք Փարիզից են։

Ապացույց № 1
2023 թվականի սեպտեմբերի 24-ին Ֆրանսիայի Հանրապետության նախագահը հայտարարեց, որ Հայաստանի և հայերի նկատմամբ Ֆրանսիայի աջակցությունը «անպայմանական է, ամբողջական և մշտական»։
Ֆրանսիան, որը երեսուն տարի Մինսկի խմբի համանախագահն էր՝ պաշտպանելով մի պարզ սկզբունք. հակամարտությունները ուժով չեն լուծվում։

Ապացույց № 2
Սեպտեմբերի սկզբին Փարիզի քաղաքապետարանի հրապարակում պետք է բացվեր հայկական պատանդներին նվիրված ցուցահանդես։
Բաքվի ճնշման ներքո, որին միացավ նաև մեր սեփական կառավարությունը, Փարիզի քաղաքապետարանը հրաժարվեց մասնակցել մի միջոցառման, որի անցկացմանը նախապես համաձայնել էր։
Ավելին՝ պահանջվեց անգամ չօգտագործել «պատանդ» բառը։
Ֆրանսիայում։ Փարիզում։
Ֆրանսիայի հայկական կազմակերպությունները համակարգող խորհրդի համանախագահ Ֆրանկ Փափազյանն այդ մասին խոսեց առանց շրջանցումների.
«Ֆրանսիայի կառավարությունը տեղի տվեց Ադրբեջանի սպառնալիքին»։
Իսկ Ժան-Քրիստոֆ Բյուսոնը, որին այսօր երեկոյան պատիվ կունենանք լսելու CUM-ում, գտավ դիպուկ բառերը՝ Ֆրանսիան՝ Ալիևի առջև ծնկի եկած։

Ապացույց № 3

Մի քանի օր անց Ֆրանսիայի դեսպանը Բաքվում մասնակցեց վարչակարգի կազմակերպած այցին դեպի Լեռնային Ղարաբաղ և հայտարարեց, թե տպավորված է «վերակառուցմամբ»։
Բայց ո՞ւմ համար է այդ վերակառուցումը։
Մի տարածաշրջանում, որը դատարկվել է իր բնակիչներից, որտեղ մեր եկեղեցիներն այսօր ներկայացվում են այնպես, կարծես երբեք հայկական չեն եղել։
Ապացույց № 4
Սեպտեմբերի 23-ին մեր հայրենակից Մարտին Ռայանն ազատ արձակվեց։ Մենք անկեղծորեն ուրախ ենք նրա և նրա ընտանիքի համար։
Բայց Ֆրանսիայի արտաքին գործերի նախարարությունը դա ողջունեց որպես «մարդասիրական ժեստ»։
Մարդասիրական ժե՞ստ՝ այն մարդու կողմից, որն իրեն պատանդ էր վերցրել։
Իսկ հայ պատանդների մասի՞ն։
Ո՛չ մի խոսք։
Բացարձակապես ոչ մի։
Ապացույց № 5
Երեք օր անց՝ սեպտեմբերի 27-ի նախօրեին, որը 2020 թվականի պատերազմի տարելիցն է, TotalEnergies ընկերությունը հայտարարեց Ադրբեջանում գազի արտադրությունն ավելացնելու մասին։
Ես այլևս ոչինչ չեմ ավելացնի։
Փաստերն իրենք են խոսում։
Պատանդը պատանդ է։
Չկան պատանդներ, որոնց ազատ են արձակում, և պատանդներ, որոնց փոխարեն գործարքներ են կնքում։
Այն դիվանագիտությունը, որը բանակցում է պատանդառուի հետ՝ առանց բոլոր պատանդների ազատ արձակումը պահանջելու, դիվանագիտությամբ չի զբաղվում։
Այն առևտուր է անում մարդկանցով։
Իսկ Իլհամ Ալիևի նման վարչակարգի պարագայում Ֆրանսիայի յուրաքանչյուր նահանջ ընկալվում է որպես թույլտվություն։
Փարիզի յուրաքանչյուր լռություն նրանց բանտարկության ևս մեկ օրն է։
Մնում է ևս մեկ ապացույց։
Ամենակարևորը։
Այն փակցված է այս շենքի ճակատին։
Պարոն քաղաքապետ, մեր պատանդների լուսանկարները մեկ տարուց ավելի է՝ փակցված են այս շենքի ճակատին, և դուք թույլ եք տվել, որ դրանք մնան այնտեղ։
Հոկտեմբերի 2-ին դուք ստորագրեցիք «Լը Ֆիգարո»-ում հրապարակված այն կոչը, որով պահանջվում է ազատ արձակել Ադրբեջանում պահվող հայ բանտարկյալներին։
Այսօր դուք բացում եք ձեր դռները, մինչդեռ ուրիշները փակում են իրենցը։
Նիսը չվախեցավ այնտեղ, որտեղ Փարիզը նահանջեց։
Բայց կցանկանայի ձեզ մի բան ասել այդ պաստառների մասին։
Պաստառը, երբ մնում է միայնակ՝ առանց որևէ այլ բանի կողքին, ի վերջո դառնում է շրջապատի սովորական մասը։
Մարդիկ անցնում են նրա կողքով։ Այլևս չեն նկատում այն։
Մեկ տարի անց այն այլևս ոչ ոքի չի մեղադրում. այն պարզապես զարդարում է շենքը։
Պաստառը հանցագործության ապացույց դարձնողը, այլ ոչ թե զարդարանք, այն է, թե ինչ ենք մենք դնում դրա կողքին։
Եվ հենց դա է, ինչի համար եկել եմ ձեզ դիմելու։
Փաստաբանը չի ավարտում իր խոսքը ցանկություններով։
Նա ներկայացնում է իր եզրափակիչ պահանջները։
Ահա՛ մեր պահանջները։
Մեր պահանջները
Առաջին՝ Նիսի քաղաքային խորհուրդը պետք է ընդունի մի բանաձև, որով կպահանջի Ադրբեջանում պահվող բոլոր հայ բանտարկյալների անհապաղ ազատ արձակումը և Կարմիր խաչի միջազգային կոմիտեի վերադարձը՝ Բաքվի բանտերում պահվող անձանց հետ կանոնավոր և անկախ հանդիպումներ ապահովելու համար։
Պաստառի կողքին պետք է լինի նաև քաղաքային խորհրդի պաշտոնական որոշումը։
Երկրորդ՝ այդ 20 տղամարդիկ պետք է հռչակվեն Նիսի պատվավոր քաղաքացիներ։
Թող Բաքուն իմանա, որ նրանց պահելով՝ ինքն իր ձեռքում է պահում նաև Նիսի քաղաքացիների։
Երրորդ՝ ձեզանից յուրաքանչյուրը թող ստանձնի մեկ բանտարկյալի հովանավորությունը։
Մեկ անուն, մեկ դեմք, մեկ հանձնառություն՝ գրել, դիմել պատասխանատուներին և յուրաքանչյուր հարմար առիթով հիշեցնել նրա գոյության մասին։
Պաստառի յուրաքանչյուր լուսանկարի կողքին պետք է լինի մեկ ընտրված ներկայացուցիչ։
Չորրորդ՝ այս ձայնը պետք է հասնի խորհրդարան։
Հոկտեմբերի 2-ի կոչը ստորագրել են 25 անվանի անձինք՝ նախագահական ընտրությունների տարբեր քաղաքական ուղղություններ ներկայացնող թեկնածուներ, քաղաքապետեր և շրջանների խորհուրդների նախագահներ։
Այս հարցը ո՛չ ձախի է, ո՛չ աջի։
Սա Ֆրանսիայի հարցն է։
Այս կոչը պետք է ընդլայնվի։
Ուստի դիմում եմ նրանց, ովքեր խորհրդարանում ներկայացնում են Նիսը և Ալպ-Մարիթիմ դեպարտամենտը՝ անկախ իրենց քաղաքական պատկանելությունից։
Սենատոր տիկին Դոմինիկ Էստրոզի-Սասոն, սենատոր տիկին Գաել Ֆրոնտոնի, սենատոր պարոն Լորան Կաստիլյո, պատգամավոր պարոն Բեռնար Շե, պատգամավոր տիկին Քրիստել դ’Ինտորնի։
Նշեցի միայն նրանցից մի քանիսին։
Եվ նրանց միջոցով դիմում եմ այս տարածաշրջանի բոլոր ընտրված ներկայացուցիչներին՝ քաղաքային, դեպարտամենտային և տարածաշրջանային մակարդակներում։

Մի ստորագրությունն ինքնին ոչ ոքի ազատ չի արձակում, ես դա գիտեմ։
Բայց ես այստեղ չեմ եկել ձեզ անելիքների ցանկ ներկայացնելու։
Ո՛չ հասարակական կազմակերպության գործն է թելադրել ընտրված ներկայացուցիչների օրակարգը, ո՛չ էլ ընտրված ներկայացուցիչները պետք է սպասեն, որ իրենց ասեն՝ ինչ անել։
Դուք ունեք միջոցներ, որոնք մենք չունենք՝ գրավոր հարցում, հարց կառավարության անդամներին, նախարարի լսումներ խորհրդարանական հանձնաժողովում, բանաձևի նախագիծ, պաշտոնական հայտարարություն և, անկասկած, այլ նախաձեռնություններ, որոնց մասին դեռ ոչ ոք չի մտածել։
Դուք մեզանից լավ գիտեք, թե որտեղ են գտնվում ազդեցության լծակները։
Ուրեմն հարցը սա չէ՝ ի՞նչ են մեզանից պահանջում հայկական ծագում ունեցող ֆրանսիացիները։
Հարցն այն է՝ ի՞նչ եք առաջարկում դուք։
Կցանկանայի ձեզ մի բան վստահել։
Հայ դատի պաշտպանության հանձնախմբի նման կազմակերպության՝ որի անունից այսօր հանդես եմ գալիս, ամենամեծ հաջողությունը կլինի այն օրը, երբ նրա գոյությունն այլևս անհրաժեշտ չլինի։
Այն օրը, երբ թերթում կկարդանք, որ Ալպ-Մարիթիմի ընտրված ներկայացուցիչներից մեկը սեփական նախաձեռնությամբ հարց է ուղղել կառավարությանը Բաքվի պատանդների մասին՝ առանց որևէ մեկի խնդրանքին սպասելու, այդ օրը մենք այլևս ստիպված չենք լինի պաշտպանական ճառեր ներկայացնել։
Եվ հաջորդ անգամ մենք հպարտությամբ այստեղ կհնչեցնենք բոլոր նրանց անունները, ովքեր նախաձեռնությունն իրենց ձեռքն են վերցրել։
Մեզ կասեն, թե հարցը բարդ է։
Որ կան գազի շահերը, տարածաշրջանային ուժերի հավասարակշռությունը, բանակցվող խաղաղությունը։
Պաշտպանական կողմին միշտ նույն բանն են ասում՝ գործը բարդ է։
Բայց ոչ մի խաղաղություն չի կառուցվում շղթայակապ բանտարկյալների վրա։
Եվ ոչ մի երկիր չի մեծարում ինքն իրեն՝ պայմանագրի կամ լուսանկարի համար զոհաբերելով սեփական սկզբունքները։
Բաքվի նման վարչակարգերը հույսը դնում են միայն մեկ բանի վրա՝ մեր հոգնածության։
Նրանք խաղադրույք են կատարում ժամանակի անցնելու, այլևս ոչ ոքի ուշադրությունը չգրավող պաստառների և աստիճանաբար մոռացվող անունների վրա։
Հայ դատի պաշտպանության հանձնախումբը չի լռելու։ Ո՛չ Բաքվի առջև, ո՛չ էլ նրանց առջև, ովքեր Փարիզում, ինչպես նաև Երևանում, քաջությունից գերադասում են լռությունը։
Եվ մենք բոլորին՝ կառավարությանը, խորհրդարանականներին, տեղական ընտրված ներկայացուցիչներին, կգնահատենք ոչ թե այսօրվա խոսքերով, այլ նրանով, թե ինչ են նրանք արած լինելու մինչև մեր հաջորդ հանդիպումը։
Տիկնայք և պարոնայք,
Մեր երդվյալ ատենակալների դատարաններում օրենքը պահանջում է, որ պաշտպանական կողմը միշտ վերջինը խոսի։
Բաքվում նրանց այդ հնարավորությունը չտրվեց։
Ուստի այստեղ՝ դատավճռի դիմաց, վերջին խոսքը պետք է պատկանի նրանց անունների արձագանքին։
Ադրբեջանում պահվող 20 հայ պատանդների անունները

Անունները և պատիժները ներկայացված են ըստ ֆրանսերեն բնագրի։. Անուն, ազգանուն Դատավճիռ
1 Էրիկ Ղազարյան 15 տարի
2 Ռաշիդ Բեգլարյան 15 տարի
3 Գուրգեն Ստեփանյան 15 տարի
4 Վասիլի Բեգլարյան 15 տարի
5 Լևոն Բալայան 16 տարի
6 Կարեն Ավանեսյան 16 տարի
7 Դավիթ Ալլահվերդյան 16 տարի
8 Գարիկ Մարտիրոսյան 18 տարի
9 Մադաթ Բաբայան 19 տարի
10 Մելիքսեթ Փաչայան 19 տարի
11 Ալյոշա Խոսրովյան 10 տարի՝ գումարած 10 տարի ուղղիչ աշխատանք
12 Լյուդվիգ Մկրտչյան 10 տարի՝ գումարած 10 տարի ուղղիչ աշխատանք
13 Ռուբեն Վարդանյան 20 տարի
14 Բակո Սահակյան 20 տարի
15 Արկադի Ղուկասյան 20 տարի
16 Լևոն Մնացականյան Ցմահ ազատազրկում
17 Դավիթ Իշխանյան Ցմահ ազատազրկում
18 Դավիթ Մանուկյան Ցմահ ազատազրկում
19 Դավիթ Բաբայան Ցմահ ազատազրկում
20 Արայիկ Հարությունյան Ցմահ ազատազրկում. Պաշտպանական կողմն այլևս ասելիք չունի։
Բացի հետևյալից՝
Ազատ արձակե՛ք նրանց։
Ո՛չ հաջորդ բանակցություններից հետո։
Ո՛չ գազի հաջորդ պայմանագրից հետո։
Հիմա՛։
Շնորհակալություն։