Ակնհայտ է, որ այս դեպքում ԿԳՄՍ նախարարը չկարողացավ շեղել հասարակությանը

«Բարձրագույն կրթության և գիտության մասին» ՀՀ օրենքի նախագծի խնդրահարույց դրույթներին իշխանությունների՝ մատների արանքով նայելը ստիպեց երիտասարդներին փողոց դուրս գալ և պահանջել նախարարի հրաժարականը: (Անշուշտ, հրաժարականի պահանջը պայմանավորված է նաև մի շարք այլ ոչ պակաս խնդրահարույց քայլերով):

Մասնագիտական շրջանակների կողմից հնչեցվող ահազանգերը, ցավոք, կա՛մ անարձագանք մնացին, կա՛մ հեգնանքի արժանացան օրենքի նախագիծը նախաձեռնողների կողմից: Մինչդեռ պետք էր առարկայական քննարկում անցկացնել: Սակայն կառավարությունը գնաց այլ ճանապարհով և փորձեց հասարակության միտքը շեղող փորձված հնարքներ կիրառել: Ակնհայտ է, որ այս դեպքում ԿԳՄՍ նախարարը չկարողացավ շեղել հասարակությանը: Փոխարենը վարչապետը փորձեց որոշ պարզաբանումներ մտցնել օրենքի նախագծի վիճարկվող դրույթների մասին:

Փորձենք մի փոքր դիտարկում անել բուհական համակարգում հայոց լեզվի, հայ գրականության և հայոց պատմության դասավանդման պարտադիր բաղադրիչը հանելու և բուհերի հայեցողությանը թողնելու՝ կառավարության պնդումների վերաբերյալ: Այն պնդումները, թե հայոց պատմությունը, լեզուն և գրականությունը դասավանդվում են դպրոցում և կարիք չկա դրանք պարտադրել նաև համալսարաններին, չի հիմնավորվում կամ հիմնավորվում է խոցելի փաստարկներով:

Հայաստանում «Հայոց լեզու», «Հայ գրականություն», «Հայոց պատմություն» առարկաների դասավանդումն ավելի շատ դաստիարակչական գործառույթ է իրականացնում: Բուհերի ուսանողները հայագիտական այդ առարկաների միջոցով իրենց աշխարհայացքն են ձևավորում: Կարծում եմ՝ կարիք չկա պնդելու, թե ազգային աշխարհայացք ձևավորելու գործում ինչպիսի կարևոր նշանակություն ունեն ազգային լեզվի, գրականության, պատմության ուսումնասիրությունը: Բացի ազգային աշխարհայացքից, նաև հասարակական զարգացումների գործընթացը ճիշտ ընկալելու համար է օգտակար հայոց պատմության դասավանդումը: Բուհում լեզվի ժամին խոսքի մասերը սովորելուց ավելի շատ ուսանողը զարգացնում է իր հայերեն լեզվամտածողությունը, պատմության ժամին պատմական տարեթվեր յուրացնելուց ավելի շատ վերլուծում է մեր քաղաքական անցյալի դասերը:

Աշխարհի առաջատար բուհերի հետ համեմատություն անելու մեթոդաբանությունը սխալ է: Բրիտանական և ամերիկյան բուհերում հայրենական պատմության կամ անգլերեն լեզվի դասավանդման խնդիր կարող են չունենալ, որովհետև ինքնության պահպանման խնդիր չունեն: Անգլերենը դարձել է նվաճող լեզու: Համաշխարհային պատմությունը գնալով լուրջ մասով վերածվում է ԱՄՆ և Մեծ Բրիտանիայի պատմության:

Մի խոսքով՝ երիտասարդների պահանջն արդարացի է, սակայն հնարավոր վտանգները դիմագրավելու, մրցակցային կրթական համակարգ ունենալու համար նախարարի հրաժարականը քիչ է: Պետք է հասարակության միտքը չշեղող առարկայական բազմաշերտ քննարկում սկսել: Անհրաժեշտ է վերարժևորել հայոց պատմության, լեզվի և գրականության դասավանդումը բուհերում:

Խաչատուր Ստեփանյան

ՀՅԴ Հայաստանի Գերագույն մարմնին կից կրթության և գիտության մասնագիտական ոլորտային հանձնախմբի նախագահ, Խ. Աբովյանի անվան ՀՊՄՀ դասախոս, պ.գ.դ., պրոֆեսոր